มะม่วงเบา มะม่วงถิ่นภาคใต้

25 สิงหาคม 2557 ไม้ผล 1

มะม่วงเบาเป็นพืชประจำถิ่นภาคใต้มีผลขนาดเล็กประมาณเท่าไข่ไก่ มีผลเกือบตลอดปี จึงได้เรียกว่ามะม่วงพันธุ์เบา ตามระยะเวลาการออกผล เนื่องจากภูมิอากาศของภาคใต้ไม่เหมาะกับการปลูกมะม่วงพันธุ์ดีชนิดอื่น มะม่วงเบารับประทานได้ทั้งยังดิบและผลสุก ขณะที่ยังดิบจะ มีรสเปรี้ยว กรอบ และไม่มีกลิ่นฉุน จึงเหมาะที่จะใช้รับประทานสด ยำมะม่วงเบา มะม่วงแช่อิ่ม มะม่วงดอง และใช้ใส่แกงส้ม ผลสุกใช้รับประทานสดเพราะมีรสหวานอร่อย ให้ผลเกือบตลอดปี

ชื่อวิทยาศาสตร์: Mangifera caloneura Kurz
ชื่อวงศ์: ANACARDIACEAE
ชื่ออื่น: ม่วงเบา มะม่วง

ลักษณะ
มะม่วงเบาเป็นไม้ยืนต้น สูง 10-20 เมตร แตกกิ่งก้านสาขาเยอะ ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเวียนสลับหนาแน่น บริเวณปลายกิ่ง ใบเป็นรูปรี ปลายแหลม โคนมน สีเขียวสด เวลาใบดกให้ร่มเงาดีมาก ดอก ออกเป็นช่อที่ปลายยอด แต่ละช่อประกอบด้วยดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก ดอกเป็นสีเหลืองอ่อน หรือสีขาวนวล มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ผลเป็นรูปทรงกลมคล้าย ผลมะม่วงแอปเปิ้ล และมะม่วงกะล่อน แต่ผลจะโตกว่ามะม่วงกะล่อน และเล็กกว่าผลมะม่วงแอปเปิ้ล ผลโตเต็มที่ประมาณผลส้มเขียวหวานทั่วไป ผลดก เป็นพวงเต็มต้นแต่ละพวงไม่น้อยกว่า 8-15 ผล ผลสุกรสหวานปนเปรี้ยว.

mamoungbaoton mamoungbaodok mamoungbaotomamoungbaoking mamoungbaopons

  • ใบ ใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก รูปรีแกมรูปใบหอก กว้าง 5-7 ซม. ยาว 15-25 ซม. ปลายใบติ่งแหลมอ่อนโคนใบแหลม ขอบใบ เรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย แผ่นใบบางแต่ค่อนข้างเหนียวและย่นเป็นลอน สีเขียวสดเป็นมันใบอ่อนสีม่วงแดงหรือสีม่วงอมฟ้า ก้านใบยาว 2-4 ซม.
  • ดอก สีเขียวอมเหลือง ออกเป็นช่อแบบช่อแยกแขนงที่ปลายกิ่ง ช่อดอกตั้ง ยาว 20-30 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปไข่ สีเขียวอ่อน เชื่อมติดกับฐานรองดอก กลีบดอก 5 กลีบ รูปขอบขนานหรือรูปไข่กลับ เกสรเพศผู้ 10 อัน เส้นผ่านศูนย์กลางดอก 0.5-0.7 ซม.
  • ผล ผลสดแบบมีเนื้อเมล็ดเดียวทรงกลมแบนฐานผลกว้างแล้วสอบที่ปลายผล ปลายผลมน กว้าง 3.5-4 ซม. ยาว 4.5-5.5 ซม. เปลือกผล เรียบเกลี้ยงเป็นมัน สีเขียวสด เมื่อสุกสีเหลืองอมเขียว เมล็ดมีเนื้อนุ่ม ติดกับเปลือกหุ้มเมล็ดหนาแข็ง ผิวมีเส้นใย รสเปรี้ยวอมหวาน เมล็ด คล้ายรูปไต สีน้ำตาลอมเหลืองขนาดใหญ่ ออกดอกติดผลตลอดปี ออกดอกมากเดือน ม.ค.-พ.ค. ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

การขยายพันธุ์: ใช้เมล็ด
วิธีการเพาะ/ขยายพันธุ์: ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ตอนกิ่ง ทาบกิ่ง และเสียบยอด

mamoungbaos mamoungbaosoog

การใช้ประโยชน์
อาหารประเภทต่างๆและน้ำพริก
ยำมะม่วงเบากับปลาสำลีแดดเดียวอาหารขึ้นชื่อตามร้านอาหารปักษ์ใต้ยำมะม่วงแบบบ้านๆใส่มะพร้าวคั่วกับกุ้งป่น ตำม่วงเบาแบบส้มตำก็แซบๆ และน้ำพริกมะม่วงเบา

มะม่วงเบาที่ยังดิบ นอกจากจะจิ้มกินกับน้ำปลาหวาน หรือกะปิหวานแล้ว ก็ยังสามารถนำมาปรุงได้อีกหลายเมนู ทั้งสับใส่น้ำพริก หรือใส่เมนูต่างๆ ที่ต้องการรสเปรี้ยวแทนมะนาวที่มีราคาแพงในหน้าแล้ง ทำเป็นเมนู ยำมะม่วงเบา น้ำมะม่วงเบาปั่น แต่ที่เด็ดสุดก็คือ มะม่วงเบาแช่อิ่ม เป็นการแปรรูปมะม่วงเบาดิบไว้กินได้นานๆ คงความกรอบ แต่เพิ่มความหวานฉ่ำ หากนำไปแช่เย็นสักนิดแล้วนำออกมากินตอนอากาศร้อนๆ แบบนี้ก็ยิ่งชื่นใจ

mamoungbaopa

นอกจากนั้นชาวปักษ์ใต้ยังใช้มะม่วงเบาใส่ในแกงส้มก็อร่อยเช่นกัน
อาหารว่างไว้กินกันเล่นๆมะม่วงเบาแช่อิ่ม อร่อยสามรส เปรี้ยวหวานเค็มนิดๆ วิธีทำก็ไม่ยาก เริ่มจากนำมะม่วงมาปอกเปลือกให้หมดแช่ในน้ำเกลือขณะปอก จากนั้นนำมาหั่นเป็นชิ้น แช่ในปูนใสไว้สักครู่ ตักขึ้นแช่ในน้ำเกลือเค็มเล็กน้อย ใส่ขวดโหลปิดไว้ 2-3วัน นำออกมาล้างให้หายเค็ม พักให้สะเด็ดน้ำ แช่ในน้ำเชื่อมเข้มข้น นำเข้าตู้เย็น 1วันก็รับประทานได้แล้ว

ที่มา : วัลลิ์รุกขบุปผชาติ ตามรอยพระบาทบรมราชกุมารี โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย

ป้ายคำ :

เรื่องที่เกี่ยวข้องกับหมวด ไม้ผล